PPPD en stress

Gepubliceerd door Wijnand - Leven met PPPD

In het kort:

---

Stress maakt de klachten van PPPD erger. Dat weten veel mensen die ermee leven. Maar waarom is dat zo - en wat kun je eraan doen?

Waarom maakt stress de klachten erger?

Je hersenen staan op scherp

Bij stress produceert je lichaam cortisol en adrenaline. Die hormonen zetten je hersenen in een verhoogde staat van alertheid - een oeroude overlevingsreactie. Voor mensen met PPPD heeft dat een ongewenst effect: je hersenen letten nóg meer op signalen van onbalans en duizeligheid, en filteren die minder goed weg. Het gevolg is dat je meer klachten ervaart op stressvolle dagen, ook al is er verder niets veranderd.

Angst en duizeligheid versterken elkaar

PPPD en angst zijn nauw verweven. Het mechanisme is simpel maar hardnekkig: je voelt je duizelig, dat maakt je angstig, die angst maakt de duizeligheid erger, en die verergerde duizeligheid maakt je nóg angstiger. Zo ontstaat een vicieuze cirkel. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat mensen met PPPD vaker angstklachten hebben - niet omdat ze angstig van aard zijn, maar omdat de aandoening zelf angst uitlokt.

Sensorische overbelasting

Normaal werken ogen, evenwichtsorgaan en lichaamssensoren nauw samen om je in balans te houden. Bij PPPD is dat systeem al overprikkeld. Stress maakt dat erger: je hersenen verwerken meer prikkels tegelijk, terwijl hun vermogen om die te filteren juist afneemt. Drukke omgevingen, lawaai, felle verlichting - dit alles kan op stressvolle dagen extra zwaar aanvoelen. Hoe overprikkeling bij PPPD werkt, lees je op die pagina.

Wat kun je doen?

De aanpak van stress bij PPPD werkt het best in combinatie met de medische behandeling. De drie bewezen behandelingen zijn:

Vestibulaire revalidatie

Bij een gespecialiseerde fysiotherapeut leer je hersenen stap voor stap beter omgaan met balanssignalen en prikkels. Dit vermindert niet alleen de duizeligheid, maar ook de angst die daarmee samenhangt. Bewezen effectief en de eerste stap in de meeste behandelrichtlijnen.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)

CGT helpt de vicieuze cirkel van angst en duizeligheid doorbreken. Je leert negatieve gedachtenpatronen herkennen en ombuigen, en vermijdingsgedrag stap voor stap verminderen. Wetenschappelijk onderzoek bevestigt de meerwaarde van CGT als aanvulling op vestibulaire revalidatie.

Medicatie (SSRI's of SNRI's)

Antidepressiva in lage dosering verminderen de gevoeligheid van het zenuwstelsel voor prikkels en verlagen de angst. Daardoor nemen ook de PPPD-klachten af. Dit werkt niet bij iedereen even goed - overleg altijd met je arts over wat voor jou passend is.

Stressmanagement als aanvulling

Naast de medische behandeling kunnen de volgende aanpakken helpen om de dagelijkse stressbelasting te verlagen:

• Mindfulness of meditatie - kalmeert het zenuwstelsel en vermindert de alertheid van de hersenen
• Rustige ademhalingsoefeningen - activeert het parasympathische zenuwstelsel, wat de stressrespons dempt
• Lichte beweging - wandelen of rustige yoga helpt het lichaam ontspannen zonder het evenwichtssysteem te overbelasten
• Regelmaat aanbrengen - een voorspelbaar dagritme geeft de hersenen minder reden om op scherp te staan
• Goede slaap - slaaptekort verhoogt cortisol en verergert klachten aantoonbaar