Hulpbronnen
PPPD hoef je niet alleen aan te pakken. Er zijn zorgverleners, betrouwbare informatiebronnen, zelfhulpmiddelen en mensen die precies weten hoe het voelt. Op deze pagina vind je een overzicht. Gebruik de knoppen hieronder om te filteren op wat je nu zoekt.
Zorgverleners vinden
Bij PPPD is het belangrijk om zorg te krijgen van mensen die de aandoening kennen. Niet elke huisarts, fysiotherapeut of psycholoog heeft ervaring met PPPD. Gerichte hulp zoeken loont dus. Hieronder vind je drie zoekkaarten voor zorgverleners in Nederland, gevolgd door een overzicht van erkende duizeligheidscentra in Nederlandse ziekenhuizen en gespecialiseerde praktijken.
Kaarten
Erkende centra in Nederland, verdeeld in algemene duizeligheidscentra en expertisecentra met wetenschappelijk onderzoek. Klik op een locatie voor contactgegevens.
🤸 Kaart: Gespecialiseerde fysiotherapeutenFysiotherapeuten met vestibulaire specialisatie. Niet alle reguliere fysiotherapeuten hebben deze kennis, dus gericht zoeken is zinvol.
🧠 Kaart: Psychologen gespecialiseerd in duizeligheidPsychologen met specifieke kennis van duizeligheid en de psychologische aspecten van chronische evenwichtsklachten.
Duizeligheidscentra in ziekenhuizen
In Nederland zijn meerdere duizeligheidscentra in ziekenhuizen erkend door de Nederlandse Vereniging voor KNO-heelkunde. Ze werken multidisciplinair: KNO-arts en neuroloog samen. Je hebt altijd een verwijzing van huisarts of specialist nodig.
Landelijk erkend expertisecentrum bij Gelre ziekenhuizen in Apeldoorn. Multidisciplinair spreekuur (KNO + neurologie), onderzoek en diagnose veelal op één dag. Wachttijden kunnen oplopen tot een jaar.
🏥 Maastricht UMC+ – Academisch Expertisecentrum Duizeligheid ExpertisecentrumNederlands academisch centrum voor complexe duizeligheid en evenwichtsstoornissen. Internationaal erkend voor diagnostiek, behandeling en onderzoek. Neemt ook second opinions aan na verwijzing vanuit een ander centrum.
🏥 HagaZiekenhuis – Duizeligheidscentrum Den HaagKNO-arts en neuroloog werken samen in een gezamenlijk spreekuur. Vestibulaire revalidatie door een gespecialiseerde fysiotherapeut. Verwijzing via huisarts of specialist nodig.
🏥 Erasmus MC – Duizeligheidscentrum RotterdamMultidisciplinair centrum waarbij KNO, neurologie, logopedisten en fysiotherapeuten samenwerken. Uitgebreide diagnostische mogelijkheden; ook wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe technieken.
🏥 Slingeland Ziekenhuis – Duizeligheidscentrum DoetinchemInterdisciplinair spreekuur met KNO en neurologie. Onderzoeken en uitslag veelal op dezelfde dag. Verwijzing via huisarts of specialist nodig.
Gespecialiseerde praktijken
Gespecialiseerde revalidatiegeneeskundige praktijk van dr. Agali Mert in Houten, voor mensen met complexe duizeligheids- en evenwichtsklachten. Aanbevolen stap wanneer reguliere behandeling onvoldoende helpt. Verwijzing van huisarts of specialist nodig; eigen bijdrage van toepassing.
🏥 LENGG – Revalidatiecentrum DrechtstedenMultidisciplinair revalidatiecentrum in Dordrecht dat evenwichtsrevalidatie aanbiedt voor mensen met aanhoudende duizeligheidsklachten. Wordt in meerdere Nederlandse ziekenhuisfolders over PPPD als behandeloptie aanbevolen.
De kaarten worden beheerd via Google Maps en staan los van PPPDinfo.nl. PPPDinfo.nl is niet verantwoordelijk voor de juistheid of volledigheid van de getoonde informatie. Weet je van een locatie die ontbreekt of niet klopt? Laat het weten.
Informatie over PPPD
Er is veel te lezen over PPPD, maar niet alles is even betrouwbaar. De links hieronder komen van erkende medische organisaties en zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Ze zijn een goed startpunt als je meer wil begrijpen over de aandoening, voor jezelf of om te delen met naasten of zorgverleners.
Informatie & uitleg
Officiële patiënteninformatie van de Nederlandse KNO-vereniging over PPPD: oorzaken, diagnose en behandelopties.
🔍 Kenniscentrum Duizeligheid - PPPDNederlandstalige medische informatie over PPPD met uitleg over diagnostische criteria en behandelmogelijkheden. Bevat ook een zoekfunctie voor gespecialiseerde fysiotherapeuten bij jou in de buurt.
🌐 VeDA - PPPD informatie EngelsDe toonaangevende internationale organisatie voor vestibulair patiënten. Uitgebreide medische uitleg over PPPD: diagnose, oorzaken en behandeling, aangehaald in wetenschappelijke literatuur.
🏛️ Amsterdam UMC – PPPD patiëntenpaginaPatiëntenpagina van het Amsterdam UMC met uitleg over oorzaken, diagnose en behandelopties, waaronder vestibulaire revalidatie en medicatie. Geschreven door specialisten die PPPD behandelen.
🧩 Neurosymptoms.org – PPPD als functionele duizeligheid EngelsUitgebreide uitleg van neuroloog dr. Jon Stone (Universiteit Edinburgh) over PPPD als functionele neurologische stoornis. Legt het mechanisme, de vicieuze cirkel en behandelopties helder uit. Stichting Hoormij verwijst naar deze site.
🔬 Dizziness-and-balance.com – PPPD EngelsUitgebreid Engelstalig naslagwerk van neuroloog dr. Timothy Hain over duizeligheid en evenwichtsstoornissen, waaronder een aparte pagina over PPPD. Aanbevolen door het Kenniscentrum Duizeligheid. Zowel voor patiënten als zorgprofessionals.
Zelfhulp & oefeningen
Naast professionele begeleiding zijn er dingen die je zelf kunt doen. Vestibulaire oefeningen, ontspanningsoefeningen en een beter begrip van je klachten kunnen allemaal bijdragen aan herstel. Hieronder staan middelen die gratis beschikbaar zijn en passen bij het tempo dat PPPD vraagt. Begin klein, en doe wat haalbaar is op een dag.
Zelfhulp & oefeningen
Gratis online zelfhulpprogramma gebaseerd op vestibulaire revalidatie. Geen verwijzing nodig, direct te starten vanuit huis.
🎙️ The Steady Coach (YouTube) EngelsYouTube-kanaal van dr. Yonit Arthur, audioloog gespecialiseerd in PPPD en chronische duizeligheid. Gratis uitlegvideo's over herstel, neuroplasticiteit en zelfhulp. Zeer bekend in de PPPD-gemeenschap.
▶️ Video: wat is PPPD?Korte uitlegvideo op YouTube over wat PPPD is en hoe het aanvoelt. Handig om te delen met naasten of om zelf beter te begrijpen.
🧘 VGZ Mindfulness CoachGratis app met meer dan 100 Nederlandstalige mindfulness- en meditatieoefeningen. Aanbevolen door psychologen en huisartsen. Wetenschappelijk bewezen effectief bij stress en angstklachten. Geen verwijzing nodig.
📺 Headspace: Guide to Meditation (Netflix)Acht korte animatie-afleveringen die de basisprincipes van meditatie uitleggen, inclusief een begeleide meditatieoefening aan het einde van elke aflevering. Toegankelijk voor beginners, rustig van opzet. Beschikbaar met Nederlandse ondertiteling.
Lotgenotencontact
PPPD is een aandoening die moeilijk uit te leggen is aan mensen die het niet kennen. Contact met anderen die hetzelfde meemaken kan veel betekenen: herkenning, praktische tips, of gewoon het gevoel dat je niet de enige bent. Hieronder vind je een patiëntenorganisatie en twee Nederlandstalige lotgenotengroepen.
Patiëntenorganisaties & lotgenotencontact
Nederlandse patiëntenorganisatie voor mensen met evenwichtsaandoeningen. Biedt informatie over PPPD, organiseert lotgenotengroepen en webinars, en heeft een commissie specifiek voor duizeligheid.
💬 Facebookgroep PPPDNederlandstalige lotgenotengroep op Facebook. Ervaringen delen, vragen stellen en steun vinden bij mensen die begrijpen wat PPPD inhoudt.
👥 Facebookgroep EvenwichtsstoornisBrede Nederlandstalige lotgenotengroep voor mensen met evenwichtsklachten, waaronder veel PPPD-leden. Aanvullend op de PPPD-specifieke groep, met een grotere community en meer variatie aan ervaringen.
Wetenschappelijke bronnen
De informatie op PPPDinfo.nl en in het boek PPPD: kennis en houvast is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Hieronder staan de belangrijkste artikelen, geordend op onderwerp, met een korte toelichting en een directe link naar de bron. Ze zijn allemaal vrij toegankelijk of te vinden via hun DOI-link. Handig als je meer de diepte in wil, of als je een zorgverlener iets wil laten zien.
Diagnose & classificatie
Het consensusdocument van de Bárány Society waarin de vijf officiële criteria voor PPPD voor het eerst werden vastgelegd. Dit artikel vormt de wetenschappelijke basis voor de diagnose wereldwijd.
📄 Dieterich & Staab (2017) – Functionele duizeligheid: van fenomenologie tot neurobiologie EngelsOverzichtsartikel over de neurobiologische mechanismen achter functionele vestibulaire stoornissen, waaronder PPPD. Bespreekt de rol van de hersenstam, visuele afhankelijkheid en predictive coding. Gepubliceerd in Current Opinion in Neurology.
📄 Yagi e.a. (2021) – Drie subtypes van PPPD EngelsJapans onderzoek onder 108 patiënten dat via clusteranalyse drie subtypes van PPPD onderscheidt: visueel dominant, actieve beweging dominant en gemengd. Gepubliceerd in Frontiers in Neurology.
Overprikkeling & zintuigen
Onderzoek van Cardiff University dat aantoont dat mensen met PPPD niet alleen overgevoelig zijn voor visuele en vestibulaire prikkels, maar ook voor geluid, aanraking, geur en smaak. Gepubliceerd in het Journal of Neurology.
📄 Powell e.a. (2020) – PPPD op een spectrum in de bevolking EngelsOnderzoek dat laat zien dat subklinische PPPD-klachten op een spectrum voorkomen in de algemene bevolking, ook bij mensen zonder vestibulair letsel. Gepubliceerd in Neurology.
Behandeling
Toegankelijk overzichtsartikel over PPPD als functionele neurologische stoornis, met uitleg over de rol van vestibulaire revalidatie, CGT en medicatie. Gepubliceerd in Practical Neurology.
📄 Webster e.a. (2023) – Cochrane: medicatie bij PPPD EngelsSystematische Cochrane-review naar het effect van SSRI's en SNRI's bij PPPD. Conclusie: er zijn nog geen placebo-gecontroleerde RCT's beschikbaar. Belangrijk als achtergrond bij gesprekken over medicatie met je arts.
📄 Li e.a. (2025) – Meta-analyse vestibulaire revalidatie bij PPPD EngelsMeta-analyse van acht studies die aantoont dat vestibulaire revalidatietherapie bij PPPD een substantieel positief effect heeft op duizeligheidsklachten en kwaliteit van leven. Gepubliceerd in Frontiers in Neurology.
📄 Zhang e.a. (2025) – SSRI's gecombineerd met vestibulaire revalidatie EngelsSystematisch overzicht en meta-analyse van 22 onderzoeken met 1.764 patiënten. Concludeert dat de combinatie van SSRI's met vestibulaire revalidatie significant betere resultaten geeft dan elk afzonderlijk. Gepubliceerd in Frontiers in Psychiatry.
📄 Zhu e.a. (2024) – CGT als aanvulling op standaardbehandeling EngelsMeta-analyse van zes gerandomiseerde studies die aantoont dat cognitieve gedragstherapie als aanvulling op standaardbehandeling significant betere resultaten geeft op klachtscores, angst en somberheid bij PPPD. Gepubliceerd in het Brazilian Journal of Otorhinolaryngology.
📄 Yu e.a. (2018) – CGT als aanvulling op sertraline EngelsGerandomiseerde studie bij 91 PPPD-patiënten die aantoont dat de combinatie van CGT met sertraline significant betere resultaten geeft dan sertraline alleen, met minder bijwerkingen en een lagere benodigde dosis. Gepubliceerd in BioMed Research International.
Folders
Soms is het makkelijker om iets te laten lezen dan om het zelf uit te leggen. Deze folders zijn bedoeld om aan anderen te geven: een werkgever, een leidinggevende, vrienden, familie of iedereen die een beetje wil begrijpen hoe het zit. Ze zijn vormgegeven om direct af te drukken of digitaal door te sturen. Onderin elke folder staat hoe je hem kunt opslaan als PDF.
Voor de huisarts
Voor de werkplek
Gesprekshulp voor werknemer en werkgever. Legt uit wat PPPD is, wat de gevolgen zijn op de werkvloer, welke aanpassingen kunnen helpen en hoe je samen zoekt naar wat wél past. Geschikt om mee te nemen naar een gesprek met je leidinggevende of bedrijfsarts.
📋 Werken met prikkelgevoeligheidDezelfde informatie als de PPPD-folder, maar zonder diagnoseterm. Handig als je liever niet de naam van je aandoening noemt, maar wel wil uitleggen wat prikkelgevoeligheid in de praktijk betekent op het werk.
Voor mensen om je heen
Een persoonlijke folder voor vrienden, familie, sportmaatjes of anderen die je na staan. Legt uit wat PPPD is, wat ze kunnen merken, wat helpt en wat niet, en erkent ook dat dit iets vraagt van hen. Warm van toon, niet te medisch.
🤍 Leven met prikkelgevoeligheid – voor mensen om me heenDezelfde folder, zonder de naam PPPD. Voor wie de aandoening liever niet bij naam noemt, maar wel wil dat de mensen om hen heen begrijpen hoe prikkelgevoeligheid er in het dagelijks leven uitziet.
Voor jezelf