← Terug naar blog

Verdieping bij: Psychologische begeleiding bij PPPD

Verdieping

Psychologische begeleiding bij PPPD: de praktijk

Gepubliceerd door Wijnand

Op de pagina Psychologische begeleiding bij PPPD staat uitgelegd welke vormen van begeleiding bestaan en waarom psychologie zinvol is bij een lichamelijke aandoening. Dit artikel gaat een stap verder: hoe vind je een goede psycholoog, wat kun je verwachten en hoe ga je het gesprek aan als je sceptisch bent?

De weerstand is begrijpelijk

Veel mensen met PPPD zijn jarenlang niet serieus genomen. Ze hebben "het zit tussen je oren" gehoord van artsen die de aandoening niet kenden. Dan is de stap naar een psycholoog extra beladen. Het voelt als bevestiging van iets wat je al die tijd terecht hebt bestreden.

Het is belangrijk om dat gevoel te erkennen voordat je verder leest. De reden om een psycholoog in te schakelen bij PPPD is niet dat de klachten psychisch zijn. De reden is dat het zenuwstelsel dat bij PPPD verstoord is, sterk beïnvloedbaar is via psychologische mechanismen. Angst, vermijding en stress versterken de klachten aantoonbaar. Die patronen doorbreken is een behandeldoel, net zoals oefeningen dat zijn bij vestibulaire revalidatie.

Wat CGT bij PPPD concreet doet

Cognitieve gedragstherapie bij PPPD is niet hetzelfde als CGT voor depressie of angst. De focus ligt op drie specifieke patronen:

Catastrofale gedachten over duizeligheid

"Als ik me zo voel ga ik vallen." "Er moet iets ernstig mis zijn." "Ik word hier nooit beter van." Die gedachten zijn begrijpelijk, maar ze houden het zenuwstelsel in een staat van alertheid die de klachten versterkt. CGT helpt je die gedachten te herkennen en te toetsen aan de werkelijkheid.

Vermijdingsgedrag

Supermarkten vermijden, auto's vermijden, sociale situaties vermijden. Elke keer dat je iets vermijdt om duizeligheid te voorkomen, bevestig je aan je zenuwstelsel dat die situatie gevaarlijk is. Het gevolg is dat de lijst van gevaarlijke situaties groeit en je wereld kleiner wordt. CGT bouwt via geleidelijke exposure dit gedrag af.

Hypervigilantie

Voortdurend je lichaam scannen op duizeligheid. Dat scannen op zichzelf maakt klachten erger, omdat je aandacht de signalen versterkt. CGT leert je de aandacht te richten op het leven in plaats van op de klachten.

Hoe vind je een goede psycholoog?

Dit is in de praktijk een van de moeilijkste onderdelen. Er zijn weinig psychologen met specifieke kennis van PPPD. Wat je kunt zoeken:

• Ervaring met chronische lichamelijke aandoeningen is een goede basis. Een psycholoog die werkt met chronische pijn of chronische vermoeidheid kent de psychologische mechanismen die ook bij PPPD spelen.
• Kennis van vestibulaire klachten is ideaal maar zeldzaam. Als je iemand vindt via een duizeligheidscentrum of via verwijzing van een KNO-arts, is de kans groter dat die kennis er is.
• CGT of ACT als methode zijn de best onderzochte aanpakken voor PPPD.

Op de hulpbronnen pagina staan psychologen gespecialiseerd in duizeligheid en duizeligheidscentra waar psychologische begeleiding deel uitmaakt van de behandeling.

Vraag bij het eerste contact direct: heeft u ervaring met PPPD of met chronische duizeligheid? Zo niet, heeft u ervaring met chronische lichamelijke klachten en bent u bereid om u in PPPD te verdiepen? Een goede psycholoog zal dat een eerlijke vraag vinden.

Wat te doen als je niet doorverwezen wordt?

Niet elke huisarts of specialist denkt automatisch aan psychologische begeleiding als onderdeel van de PPPD-behandeling. Je kunt zelf om een verwijzing vragen. Formuleer het zo: "Ik begrijp dat CGT of ACT bij PPPD bewezen effectief is als aanvulling op de medische behandeling. Zou u mij kunnen doorverwijzen naar een psycholoog met ervaring in chronische lichamelijke klachten?"

Die formulering maakt duidelijk dat je de vraag baseert op wetenschappelijke onderbouwing, niet op een gevoel.

Hoe ziet een eerste sessie eruit?

De eerste sessie is altijd een kennismaking en intake. De psycholoog wil begrijpen wat je klachten zijn, hoe ze je leven beïnvloeden en wat je doelen zijn. Je hoeft niets te weten over psychologie en je hoeft niets te presteren.

Wat je zelf kunt meenemen: een korte beschrijving van hoe PPPD je dagelijks leven beïnvloedt, welke situaties je vermijdt en wat je graag anders zou willen. Dat geeft richting aan het gesprek.

Hoe lang duurt een traject?

Een typisch CGT-traject voor chronische klachten telt twaalf tot twintig sessies. Bij PPPD specifiek zijn er geen vaste richtlijnen. Sommige mensen merken al na zes tot acht sessies duidelijk verschil. Anderen hebben meer tijd nodig, zeker als er langdurige patronen van vermijding of angst zijn opgebouwd.

Psychologische begeleiding werkt niet snel. Het vraagt actieve inzet, ook buiten de sessies. Maar het verandert iets fundamenteels: hoe je zenuwstelsel reageert op de wereld.

Combinatie met andere behandelingen

Psychologische begeleiding werkt het best in combinatie met vestibulaire revalidatie. De synergie is logisch: vestibulaire revalidatie traint het evenwichtssysteem, psychologische begeleiding vermindert de angst en vermijding die dat trainen bemoeilijken. Samen versterken ze elkaar.

Als medicatie deel uitmaakt van je behandeling, verandert dat niets aan de waarde van psychologische begeleiding. De combinatie van alle drie is in studies het effectiefst gebleken.