Medicatie bij PPPD
⚠️ Altijd in overleg met een arts
Medicatie voor PPPD wordt uitsluitend voorgeschreven door een arts. Start of stop nooit zelfstandig met medicijnen op basis van deze pagina. De informatie hier is bedoeld als achtergrond, niet als advies.
In het kort:
Waarom antidepressiva bij een evenwichtsstoornis?
Dit is een vraag die veel mensen stellen en terecht. PPPD is geen depressie. Toch worden SSRI's (selective serotonin reuptake inhibitors) en SNRI's (serotonin-norepinephrine reuptake inhibitors) voorgeschreven. De reden is dat serotonine niet alleen een rol speelt bij stemming, maar vermoedelijk ook bij de verwerking van evenwichtsinformatie in de hersenstam. Bij PPPD staat het zenuwstelsel in een overdreven alertstand. SSRI's en SNRI's dempen die overactiviteit. Daardoor wordt de drempel voor duizeligheid hoger en kunnen de hersenen beter kalibreren. Hoe dit precies werkt is nog niet volledig bekend. Het is gebaseerd op indirecte aanwijzingen uit onderzoek.
Welke medicijnen worden gebruikt?
Meest gebruikte middelen bij PPPD. Werken via het serotoninesysteem.
- Sertraline (merknaam Zoloft): meest onderzocht bij PPPD specifiek
- Escitalopram (merknaam Lexapro): goed verdragen, weinig bijwerkingen
- Fluoxetine (merknaam Prozac): langere halfwaardetijd, meer kans op onrust bij opstart
Werken op zowel serotonine als noradrenaline. Kunnen worden ingezet als SSRI's onvoldoende helpen, of bij gelijktijdige angststoornis of pijnklachten.
- Venlafaxine (merknaam Efexor): veelgebruikt bij angst en duizeligheid
- Duloxetine (merknaam Cymbalta). Ook bij chronische pijn
Hoe werkt het in de praktijk?
Artsen beginnen bij PPPD vaak met de helft van de standaarddosering. Bij PPPD-patiënten kan het zenuwstelsel extra gevoelig reageren op de opstart.
Misselijkheid, verhoogde angst of duizeligheid zijn bekende opstartbijwerkingen. Dit is verwacht en verdwijnt in de meeste gevallen vanzelf. Stop niet zonder overleg met je arts.
Klachten nemen geleidelijk af. De hersenen raken minder snel overprikkeld. Combineer bij voorkeur met vestibulaire revalidatie voor het beste resultaat.
Artsen adviseren doorgaans om medicatie minstens 6 maanden vol te houden als het effect heeft. Stoppen gaat altijd geleidelijk en in overleg. Nooit abrupt stoppen..
Abrupt stoppen met SSRI's of SNRI's kan ontwenningsverschijnselen geven en klachten verergeren. Bouw altijd af onder begeleiding van je arts.
Bijwerkingen waar je op moet letten
Veelvoorkomende bijwerkingen van SSRI's en SNRI's zijn misselijkheid (vaak tijdelijk), slaapproblemen, seksuele bijwerkingen, en bij opstart soms verhoogde angst of onrust. Minder vaak: gewichtsverandering, zweten, hoofdpijn. Bespreek bijwerkingen altijd met je arts. Er zijn alternatieven als een middel niet goed verdragen wordt.
Wat zegt het onderzoek?
De Cochrane review van Webster et al. (2023) vond geen placebo-gecontroleerde RCT's specifiek voor SSRI/SNRI-gebruik bij PPPD. Dit betekent dat het bewijs formeel nog beperkt is. Tegelijkertijd laten observationele studies en klinische ervaring breed zien dat met name sertraline klachten vermindert. Een systematische review (Zheng et al., 2025) met 22 studies en ruim 1.700 patiënten concludeerde dat de combinatie van SSRI's met vestibulaire revalidatie significant betere resultaten geeft dan elk afzonderlijk. Meer gecontroleerd onderzoek is nodig om de exacte effectgrootte vast te stellen.
Medicatie is geen genezing. Maar kan ruimte geven
Medicatie "geneest" PPPD niet. Wat het kan doen is de klachten verminderen zodat je beter kunt deelnemen aan revalidatie en dagelijks leven. Zie het als een ondersteuning, niet als een eindpunt.
Wat kun je verwachten bij afbouwen en stoppen?
Uit langetermijnonderzoek blijkt dat mensen die langer dan 12 maanden doorgaan met medicatie er beter voorstaan dan mensen die eerder stoppen. Als je stopt met de medicatie, krijgt een deel van de mensen de klachten terug.
Dit betekent in de praktijk:
- Bespreek het voornemen om te stoppen altijd met je arts. Ook als je je goed voelt.
- Bouw medicatie altijd langzaam af. Nooit ineens stoppen.
- Zorg dat je op het moment van afbouwen actief bezig bent met oefeningen of dagelijkse beweging. Dat geeft het lichaam een betere basis om zonder medicatie in balans te blijven.
- Terugval na het stoppen is geen mislukking. Het is een signaal om opnieuw te overleggen. De behandeling opnieuw opstarten is altijd mogelijk.
Verdieping: Medicatie bij PPPD: wat je echt moet weten
Meer over het opstartproces, dosering, combinaties met andere behandelingen en veelgestelde vragen.